X
تبلیغات
توانا بود هر که دانا بود - مردم ميوه را با سم مصرف مي‌كنند

توانا بود هر که دانا بود

نوشتن برای ماندن

مردم ميوه را با سم مصرف مي‌كنند

از قديم گفته‌اند اگر هر روز يك سيب بخوريد ديگر نيازي به اين نيست كه به پزشك مراجعه كنيد. گويا اين حرف‌ها اين روزها چندان خريداري ندارد؛ اگرچه با پيشرفت دانش بشري فوايد بيشتري از اين ميوه بهشتي كشف شده است اما سيب‌هاي عرضه‌شده به بازار را ديگر نمي‌توان با اطمينان گذشته مصرف كرد. دوستي مي‌گفت براي ماندگاري بيشتر به سيب واكس مي‌زنند. براي پي بردن به درستي اين ادعا وقتي يك چاقو را روي سيب كشيدم متوجه جمع شدن ماده‌اي شبيه پماد ويكس شدم، از آن روز به بعد ديگر سيب نمي‌خورم. وضعيت پرتقال، نارنگي، ليموشيرين و ميوه‌هاي ديگر بهتر از اين نيست. مي‌گويند اين ميوه‌ها را براي جلوگيري از فاسدشدن در ظروف محلول آغشته به بنوميل مي‌شورند. بنوميل اگرچه مانع زودتر فاسدشدن ميوه مي‌شود اما ماده‌اي بسيار سمي و خطرناك است. ما نه حرف سياسي مي‌زنيم و نه سياه‌نمايي مي‌كنيم فقط يك سوال ساده داريم آيا مردم كه مسوولان هم بخشي از همين مردم هستند، حق دارند ميوه سالم بخورند؟! چه كسي يا چه سازماني مسوول كنترل و نظارت بر مواد غذايي يا ميوه‌ها و سبزيجات است؟!

در مزارع كشت سبزي‌هاي توليدي را آنقدر سمپاشي مي‌كنند تا مقداري روي آن سم باقي بماند و من و شما بي‌خبر از همه جا آن را مصرف مي‌كنيم. اگر فردا شنيديد يكي از اقوامتان يا همسايه پاييني يا يك دوست دچار بيماري سرطان شد هرگز بهت‌زده نشويد. با اين ميوه‌هاي مصرفي هيچ اتفاقي دور از ذهن نيست. همه اينها انگيزه‌اي شد تا پاي حرف‌هاي دكتر رضا ارجمندي بنشينم. اين استاد دانشگاه علوم و تحقيقات تهران كه زماني خود رئيس سازمان حفظ و نباتات كشور بود با درك مساله به پرسش‌هاي ما پاسخ علمي و كارشناسانه داد كه از نظر مي‌گذرد.

  

با افزايش جمعيت، دانشمندان تلاش كردند غذاي جمعيت افزايش يافته را فراهم كنند. بحث گلخانه پيش آمد، يعني  پرورش گياهان در گلخانه و محصولاتي مثل گوجه و خيار گلخانه‌اي. آيا اين گياهان و ميوه‌هايي كه  از  گلخانه بيرون مي‌آيد ارزش همان ميوه و سبزي را دارند كه در باغ‌ها كاشته مي‌شود؟

براي كاشت محصولات كشاورزي به‌طور كلي روش قديمي اين  بود كه اين محصولات را در سطح وسيع مزرعه مي‌كاشتند ولي از خيلي سال‌ها پيش كاشت در گلخانه رونق پيدا كرد. مثلا در سيستم گذشته حدود 12 تا 15 تن يا دقيق‌تر اگر بگويم 20 تن محصول خيار مي‌گرفتند اما در كشت گلخانه‌اي در كشور بالاي 300 تن در هكتار محصول به‌دست مي‌آوريم. اگر توجه شود اين سيستم كشت  محصول بيشتر و مفيد‌تر مي‌دهد و  البته ضرري هم ندارد اما در مواقعي كه محصول در فضاي باز كاشته مي‌شود و آفتاب و نور خورشيد به آن مي‌تابد، كيفيت بالايي هم دارد ولي اگر در محصولات گلخانه‌اي از سموم شيميايي استفاده نشود نبايد هم استفاده بشود محصولات باكيفيت‌تر مي‌شود. محصولات گلخانه‌اي در ايران محدود به خيار، گوجه‌فرنگي و... همچنين نخودفرنگي و مشابه اينها است. مثلا گندم، چغندرقند يا ني‌شكر را نمي‌شود در  گلخانه كاشت.

ارزش غذايي محصولاتي كه در گلخانه كاشته مي‌شود با آن دسته از محصولاتي كه در مزارع كاشته مي‌شود تفاوتي دارد؟

بالاخره محصولات مزارع از نور خورشيد در سطح وسيع برخوردار است اما در گلخانه چنين نيست. در هر حال اگر در اين محصولات از سموم يا كود شيميايي استفاده نشود و  آلودگي سم نداشته باشد يا كود شيميايي  در حد نياز كه ضرورت دارد  استفاده بشود تا سلامتي انسان به خطر نيفتد، هيچ مشكلي وجود ندارد.

اما هميشه  اين‌طور نيست، ما مي‌دانيم كه در گلخانه از سموم شيميايي استفاده مي‌شود.

از سموم شيميايي استفاده مي‌شود چون گياهاني كه در گلخانه پرورش داده مي‌شوند بيشتر معروف به گياهان روزچين مثل خيار و گوجه‌فرنگي يا فلفل هستند. در اين نوع محصولات نبايد از سمپاشي استفاده شود و اگر هم سمپاشي مي‌شود بقاياي سموم روي اين محصولات بايد اندازه‌گيري شود تا باقيمانده سم بيشتر از حد مجاز نباشد چون اگر از حد مجاز بالاتر باشد براي انسان خطرناك است.

آيا ميزان سموم باقيمانده روي محصولات  در  ايران اندازه‌گيري مي‌شود؟

در ايران  اندازه‌گيري به عهده وزارت بهداشت و وزارت جهاد كشاورزي است. اين دو وزارتخانه بايد اين كار را بكنند به‌ويژه در سازمان ميادين كه الان محصولات به‌طور وسيع در آنجا پخش مي‌شود بايد اين كار انجام شود. البته در گذشته چنين چيزي انجام نمي‌شد اما اميدواريم كه  الان انجام بشود. اينجور كه اظهار مي‌كنند اندازه‌گيري را  انجام مي‌دهند، اگر انجام نشود بالاخره مشكلات به وجود مي‌آيد.

مثلا شما خيار و گوجه را در نظر بگيريد، اگر خيار سمپاشي بشود، مي‌شود آن را  پوست كند و خورد ولي گوجه را چگونه مصرف كنيم كه باقيمانده سموم وارد بدن ما نشود؟

نه واقعيت اين است كه اگر خيار آلوده به سم باشد با كندن پوست مشكل حل نمي‌شود  اگرچه خيار و گوجه و هر محصولي كه از توليد بيرون مي‌آيد بايد كاملا شست‌وشو داده بشود ولي اگر بقاياي سموم در محصولي باشد با پوست كندن  حل نمي‌شود چون نمي‌شود پوست  گوجه‌فرنگي را كند. مساله مهم اين است كه پوست ميوه را كندن يا نكندن مهم نيست، تفاوتي ندارد، بالاخره سم  اگر از حد مجاز بيشتر استفاده شود داخل ميوه  نفوذ مي‌كند. به‌طور كلي ميوه‌جات در گلخانه نبايد سمپاشي بشود در عين حال بايد بقاياي سموم در ميوه‌ها  به صورت تصادفي و رندوم اندازه‌گيري شود تا اگر آغشته به سموم باشند از مصرف آن جلوگيري شود در غير اين صورت مشكلاتي مثل سرطان ايجاد مي‌كند. وزارت بهداشت و درمان و وزارت جهاد كشاورزي مسوول  سازماني اين كار هستند و سازمان ميادين هم به‌عنوان يك سازمان مسوول كه محصولات از آنجا توزیع مي‌شود بايد همكاري بيشتري با هم داشته باشند؛ مي‌گويند در سال‌هاي اخير اين همكاري‌ها بيشتر شده است.

در يكي از بازديدهايي كه در زمان رياست بر سازمان حفظ نباتات  داشتيد با مزرعه‌اي برخورد کردید كه سمپاشي در آن مزرعه از حد معمول بيشتر بوده است؟

اين داستان براي الان نيست، در واقع به دهه 60 برمي‌گردد مثلا سال 65 و 66 در زمان جنگ بود كه اين خاطرات هم برمي‌گردد به آن  سال‌ها كه من وقتي به استان هرمزگان و بندرعباس رفتم از مزارع جاليز بازديد كردم. سم‌هايي از خانواده پايروتريد‌ها كه مثل آمبوش و مثل سوليسيدين كه سم خيلي خطرناكي هستند ما استفاده از اين نوع سموم را براي مزارع ممنوع كرده بوديم. من در آن بازديد ديدم كشاورزان دارند از اين سم استفاده مي‌كنند، وقتي خطرناك بودن سم را به كشاورزان گوشزد كردم در جواب شنيدم اين سم موجب خوشمزه‌شدن و براق‌شدن محصول و در نتيجه فروش بهتر آن مي‌شود. بعدها متوجه شدم اين سم‌ها به‌صورت قاچاق از كشورهاي حاشيه جنوب خليج فارس با مارك عربي وارد  ايران مي‌شود.

چه تضميني است كه كشاورز محصولي را كه توليد مي‌كند آغشته به سم نباشد. ظاهر ميوه يا محصول كه چيزي را نشان نمي‌دهد؟

اين  كاري نيست كه از دست مردم

 بر بيايد؛ اندازه‌گيري سموم دستگاه، آزمايشگاه و امكانات مي‌خواهد. دستگاه‌هاي  وزارت بهداشت، دانشكده بهداشت، سازمان حفظ نباتات و موسسه تحقيقات گياه‌پزشكي سازمان‌هايي هستند كه  دستگاه‌هاي اندازه‌گيري دارند منتها سيستم اندازه‌گيري بايد مهيا باشد و اين به آن معني نيست كه از تمام ميوه و محصولات وارداتي يا توليداتي بايد نمونه‌برداري بشود، اين كار، كار سختي است شايد در واقع غيرعملي هم  باشد. بايد به صورت تصادفي عمل كرد. آن دسته از محصولاتي كه ميزان بقاياي سموم بيش از حد مجاز دارند را بايد براي مصرف قدغن بكنند. اگر به اين عمل در استان‌ها توجه شود  ديگر باغدارها و توليدكننده‌ها و حتي واردكننده‌ها متوجه مي‌شوند كه اگر روزهاي آخر محصولاتي را كه وارد بازار مي‌كنند تشخيص داده شود كه  اين محصول ديگر در بازار مصرف نخواهد شد دقت بيشتري خرج مي‌دهند.

 در واقع سموم از نظر مقدارش  حد مجازي دارد يعني  يك دوره‌اي  به‌نام دوره كارنس دارد به اين معنا كه  بين محصول كه آخرين بار سمپاشي مي‌شود تا مصرف ممكن است 10 تا 20 روز طول بكشد، اين مهلتي است كه مي‌شود سمپاشي كرد، اگر اين كار نظارتي را دستگاه‌هاي مسوول مثل بخش كشاورزي يا بخش بهداشت،  درمان و نظارت با دقت انجام دهند، توليد‌كننده‌ و وارد‌كننده در كارش بيشتر دقت مي‌كند. اين كاري است كه در كشورهاي پيشرفته با دقت انجام مي‌دهند. چون هدف مصرف‌كننده اين است اطمينان پيدا كند محصولي كه دارد استفاده مي‌كند بسيار سالم و بدون وجود بقاياي سموم و بقاياي كود شيميايي است. در خارج يك نفر چهار يا پنج پرتقال را با هم نمي‌خورد، غالبا وقتي يك نفر چهار يا پنج پرتقال را باهم مي‌خورد پس جذب بيشتري دارد، بنابراين بايد با توجه به شرايط مصرف، الگوي مصرف و روش مصرف، بقاياي سموم با كودهاي شيميايي اندازه‌گيري شود تا مردم مطمئن شوند كه دارند محصول سالمي را مي‌خورند. خود مردم نمي‌توانند كنترل كنند. قدرت كنترل از دست آنها خارج است. مردم فقط بايد بهداشت عمومي را رعايت كنند و سبزي‌ها و ميوه‌ها را خوب شست‌وشو دهند. من دوباره تاكيد مي‌كنم دستگاه‌هاي مسوول بايد آگاه باشند. آنها بايد نظارت كاملي روي توليدات غذايي داشته باشند و با كنترل دقيق به مردم اطمينان بدهند كه ميوه يا سبزي‌اي كه مصرف مي‌كنند سالم است. در دنيا بخش خصوصي خودش سيستم دقيق نظارت را برعهده گرفته است چون دولت‌ها نمي‌توانند تك‌تك محصولات را كنترل كنند. دولت‌ها روي شركت‌ها و عرضه‌كننده‌هاي اصلي نظارت كلي دارند.

اجازه بدهيد من موضوع را اندكي بازتر و شفاف‌تر مطرح كنم. به‌طور مثال ما مي‌رويم بازار يك يا دو كيلو سيب مي‌خريم در نهايت هنگام مصرف متوجه مي‌شويم كه به آن سيب واكس زده‌اند يا براي ماندگاري بيشتر پرتقال‌ها را داخل محلول‌هايي مي‌اندازند كه غيربهداشتي است.

بله، متاسفانه اينگونه است. من خود يك مورد را مدتي پيش در شمال شاهد بودم كه مردي يك ظرف بسيار بزرگي داشت و آن ظرف را پر از آب كرده بود، در نهايت مقداري سم به نام «بنوميل» به آن آب اضافه كرد و سپس پرتقال‌ها را داخل آن آب شست‌وشو داد. وقتي به آن فرد اعتراض كردم و خطرات سم بنوميل را برايش تشريح كردم در جواب شنيدم كه حالا من رعايت مي‌كنم و سم را به اندازه مصرف مي‌كنم، خيلي‌ها هستند كه از بنوميل بيشتر در آب كمتر استفاده مي‌كنند كه اين كار ماندگاري پرتقال‌ها را طولاني‌تر مي‌كند. ببينيد در كارخانه‌ها به‌طور معمول پرتقال را مورد شست‌وشو قرار مي‌دهند كه به اين عمل «شوريتنگ» گفته مي‌شود. در آنجا هم از سم بنوميل استفاده مي‌شود كه اين بنوميل بسيار خطرناك است. به‌علاوه ميزان واكسي كه براي نگهداري محصولي مثل سيب استفاده مي‌شود بايد به اندازه مصرف شود. من باز برمي‌گردم به دستگاه‌هاي مسوول مثل وزارت بهداشت، جهاد كشاورزي و... كه اين دستگاه‌ها بايد نظارت كافي بر اينگونه مراكز داشته باشند.

آقاي دكتر، آيا سم بنوميل از پوست پرتقال مي‌گذرد يا واكسي كه به سيب مي‌زنند آيا داخل ميوه وارد مي‌شود؟!

در هر صورت در يك حد معيني نفوذ مي‌كند و يا زماني كه اين پرتغال‌ها يا سيب‌ها را پوست مي‌كنيم سم روي پوست بخواهي‌نخواهي وارد ميوه شده و به بدن انسان مي‌رود. من فكر مي‌كنم اين كار درستي نيست. همه اين برمي‌گردد به نظارت ما بر بازار ميوه. اگر ما درنهايت يك نظارت سفت و سخت روي توليدات ميوه داشته باشيم و با متخلفان جدي برخورد كنيم هرگز با چنين مواردي مواجه نمي‌شويم.

و حرف آخر شما.

حرف آخر من اين است كه الگوي مصرف ما با دنيا تفاوت‌هايي دارد. اين را پيش از هر چيزي بايد بگويم كه مردم حق دارند غذايي سالم بخورند. به هر حال بعضي‌ از ميوه‌ها و سبزيجات را مردم ما به صورت خام مصرف مي‌كنند اين در حالي است كه در بعضي از نقاط دنيا اين محصولات را به صورت پخته مصرف مي‌كنند. از طرف ديگر ميزان مصرف سبزي و ميوه در كشور ما به نسبت بسياري از جاهاي دنيا زيادتر است. با توجه به اين موارد سيستم نظارتي باید جدی گرفته شود.

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و یکم دی 1389ساعت 16:16  توسط عارف واحد ناوان  |